Od 28 czerwca 2025 roku obowiązuje w Polsce ustawa wdrażająca Europejski Akt o Dostępności. Nie oznacza to jednak, że każda strona prywatnego gabinetu lub kliniki automatycznie musi spełniać wszystkie wymagania ustawy. Zakres obowiązków zależy m.in. od statusu placówki i rodzaju usług oferowanych przez internet.
Publiczne podmioty lecznicze podlegają ustawie o dostępności cyfrowej już od kilku lat. Prywatna placówka może natomiast zostać objęta Polskim Aktem o Dostępności, jeżeli za pośrednictwem strony lub aplikacji oferuje konsumentom usługę handlu elektronicznego, np. umożliwia zawarcie umowy dotyczącej konsultacji, badania, pakietu medycznego lub innej usługi zdrowotnej. Z obowiązków dotyczących usług wyłączeni są mikroprzedsiębiorcy.
Niezależnie od formalnego obowiązku dostępność cyfrowa ma w medycynie szczególne znaczenie. Ze stron placówek korzystają osoby starsze, słabowidzące, niesłyszące, mające ograniczoną sprawność ruchową lub znajdujące się w stresie związanym ze stanem zdrowia. Niedostępny formularz rejestracji czy nieczytelna instrukcja przygotowania do badania mogą realnie utrudnić dostęp do leczenia.
Aby strona internetowa lub aplikacja była dostępna dla możliwie szerokiego grona pacjentów, należy stosować określone zasady projektowania treści, nawigacji, formularzy i elementów interaktywnych. Najważniejszym zbiorem takich zasad są wytyczne WCAG.
Czym jest WCAG?
WCAG, czyli Web Content Accessibility Guidelines, to opracowane przez W3C wytyczne określające, jak projektować strony internetowe, aplikacje i treści cyfrowe, aby mogły z nich korzystać osoby z różnymi ograniczeniami i niepełnosprawnościami.
WCAG opiera się na czterech zasadach:
- postrzegalność — informacje muszą być możliwe do odebrania wzrokiem, słuchem lub za pomocą technologii wspomagających;
- funkcjonalność — stronę trzeba móc obsłużyć np. klawiaturą, bez używania myszy;
- zrozumiałość — treść, formularze i sposób działania serwisu powinny być przewidywalne;
- solidność — kod musi współpracować z przeglądarkami i technologiami asystującymi, w tym czytnikami ekranu.
WCAG 2.1 czy WCAG 2.2?
Najnowszą rekomendacją W3C jest WCAG 2.2, opublikowana 5 października 2023 roku. W porównaniu z WCAG 2.1 wprowadza dziewięć dodatkowych kryteriów, dotyczących m.in. widoczności fokusu, rozmiaru elementów klikalnych, przeciągania obiektów i dostępnego logowania.
Obecnie podstawowym punktem odniesienia w Polsce pozostaje WCAG 2.1 na poziomie AA oraz norma EN 301 549 V3.2.1 z 2021 roku. Trwają prace nad aktualizacją normy, których zakończenie jest przewidywane na III kwartał 2026 roku. Dlatego bezpiecznym podejściem jest przyjęcie WCAG 2.1 AA jako minimum i uwzględnianie nowych kryteriów WCAG 2.2 już podczas projektowania lub modernizacji strony.
Które placówki medyczne podlegają przepisom?
W Polsce funkcjonują dwa główne reżimy prawne dotyczące dostępności cyfrowej.
Publiczne podmioty lecznicze
Ustawa z 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej dotyczy podmiotów publicznych, w tym publicznych szpitali, SP ZOZ-ów, jednostek sektora finansów publicznych oraz niektórych organizacji działających w obszarze ochrony zdrowia.
Podmioty te muszą zapewnić dostępność swoich stron internetowych i aplikacji mobilnych oraz publikować deklarację dostępności. Wymagania zawarte w załączniku do ustawy odpowiadają zasadniczo WCAG na poziomie AA.
Prywatne kliniki i gabinety
Polski Akt o Dostępności obejmuje wybrane produkty i usługi oferowane konsumentom, w tym usługi handlu elektronicznego. Są to usługi oferowane lub świadczone na odległość, przez stronę internetową lub urządzenie mobilne, na indywidualne żądanie konsumenta i w celu zawarcia umowy.
Rządowe wyjaśnienia wskazują wprost, że e-handel może obejmować również usługi z zakresu opieki zdrowotnej. Dlatego obowiązek może dotyczyć np. procesu internetowego zakupu konsultacji, badania, pakietu medycznego albo rezerwacji prowadzącej do zawarcia umowy.
Sama obecność formularza kontaktowego, informacji o lekarzach czy numeru telefonu nie przesądza jeszcze automatycznie, że cały serwis jest usługą handlu elektronicznego. Każdorazowo trzeba przeanalizować, czy pacjent za pomocą strony rzeczywiście zawiera umowę lub finalizuje zamówienie usługi.
Wyłączenie mikroprzedsiębiorców
PAD nie stosuje się do usług oferowanych lub świadczonych przez mikroprzedsiębiorców. Co do zasady chodzi o przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 10 osób, których roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln euro.
Zwolnienie ustawowe nie oznacza jednak, że dostępność przestaje być istotna. Dostosowanie formularzy, treści i dokumentów nadal ogranicza ryzyko utraty pacjentów oraz poprawia jakość obsługi.
Kogo dotyczą obowiązki dostępności cyfrowej?
| Rodzaj placówki | Czy strona musi być dostępna? | Jaki standard stosować? | Czy potrzebna jest deklaracja dostępności? |
|---|---|---|---|
| Publiczny szpital, przychodnia lub SP ZOZ | Tak. Obowiązek obejmuje stronę internetową i aplikację mobilną. | Co najmniej WCAG 2.1 AA. Przy nowych wdrożeniach warto uwzględniać także WCAG 2.2 AA. | Tak. Podmiot publiczny musi publikować i aktualizować deklarację dostępności. |
| Prywatna klinika lub gabinet, który umożliwia zawarcie umowy online | Tak, jeżeli nie jest mikroprzedsiębiorcą. Dotyczy to np. zakupu konsultacji, badania lub pakietu medycznego przez internet. | Wymagania Polskiego Aktu o Dostępności, z odniesieniem do normy EN 301 549 i kryteriów WCAG 2.1. | Nie w formie właściwej dla podmiotów publicznych. Informację o dostępności usługi należy zamieścić w regulaminie lub podobnym dokumencie. |
| Prywatna placówka ze stroną wyłącznie informacyjną | Nie automatycznie. Samo publikowanie informacji, numeru telefonu lub formularza kontaktowego nie musi oznaczać objęcia Polskim Aktem o Dostępności. | WCAG jest rekomendowanym standardem jakości, nawet jeśli nie ma bezpośredniego obowiązku ustawowego. | Nie, chyba że placówka z innych powodów jest podmiotem publicznym. |
| Gabinet lub klinika będąca mikroprzedsiębiorcą | Co do zasady nie na podstawie Polskiego Aktu o Dostępności, ponieważ mikroprzedsiębiorcy świadczący usługi są wyłączeni z jego obowiązków. | WCAG pozostaje dobrą praktyką i ułatwia pacjentom korzystanie ze strony. | Nie, chyba że podmiot podlega ustawie o dostępności cyfrowej jako podmiot publiczny. |
Najważniejsze rozróżnienie
Podmioty publiczne publikują deklarację dostępności. Prywatne placówki objęte Polskim Aktem o Dostępności publikują natomiast informację o dostępności usługi, najczęściej w regulaminie świadczenia usług.
O obowiązku prywatnej placówki nie przesądza samo posiadanie strony internetowej. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy pacjent może za jej pośrednictwem zawrzeć umowę dotyczącą konsultacji, badania lub innej usługi medycznej.
Uwaga: tabela ma charakter informacyjny. W przypadku placówek o złożonej strukturze właścicielskiej, finansowaniu publicznym lub rozbudowanej rejestracji online zakres obowiązków warto ocenić indywidualnie.
Sankcje i obowiązki informacyjne
Jeżeli usługa objęta PAD nie spełnia wymagań, organ nadzoru może wezwać usługodawcę do podjęcia działań naprawczych lub zaprzestania świadczenia usługi. Termin przedstawienia dowodów wykonania działań może wynosić do 120 dni. Ustawa umożliwia również czasowe zakazanie oferowania lub świadczenia usługi na okres do 180 dni.
Kary pieniężne mogą wynieść do dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ale nie więcej niż 10% obrotu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym. Kary mogą nakładać Prezes Zarządu PFRON lub właściwy organ nadzoru rynku.
W przypadku podmiotów publicznych możliwe są kary:
- do 10 000 zł za uporczywe niezapewnianie dostępności strony lub aplikacji;
- do 5 000 zł za problemy dotyczące deklaracji dostępności.
Prywatny usługodawca objęty PAD powinien również opublikować informację o oferowanej usłudze, sposobie korzystania z niej oraz o tym, jak spełnia ona wymagania dostępności. Informację umieszcza się w regulaminie świadczenia usług lub równoważnym dokumencie.
Siedem kluczowych obszarów dostępności strony medycznej
1. Formularz rejestracji
Rejestracja jest najważniejszą ścieżką użytkownika. Każde pole powinno mieć jednoznaczną etykietę, a komunikaty o błędach muszą wskazywać, co należy poprawić.
Formularz powinien być dostępny z klawiatury, informować czytnik ekranu o błędach i nie usuwać bez ostrzeżenia danych wprowadzonych przez pacjenta. Jeśli obowiązuje limit czasu, użytkownik powinien móc go wyłączyć, wydłużyć lub otrzymać odpowiednie ostrzeżenie.
UWAGA: Audyt musi obejmować również zewnętrzny system rezerwacji osadzony na stronie. Dostępna witryna nie rozwiązuje problemu, jeżeli pacjent nie może obsłużyć widżetu rejestracyjnego.
2. Nawigacja klawiaturą i widoczny fokus
Menu, przyciski, formularze, kalendarz wizyt i wszystkie inne elementy interaktywne muszą działać bez użycia myszy.
Element aktualnie wybrany klawiszem Tab powinien mieć wyraźny wskaźnik fokusu. Strona powinna też zawierać link pozwalający pominąć powtarzalne menu i przejść bezpośrednio do głównej treści.
3. Kontrast, powiększenie i dopasowanie treści
Kontrast zwykłego tekstu względem tła powinien wynosić co najmniej 4,5:1, a dużego tekstu co najmniej 3:1.
Użytkownik musi móc powiększyć tekst do 200% bez utraty informacji lub funkcjonalności. Osobnym wymaganiem jest reflow — treść powinna dopasowywać się do wąskiego ekranu lub znacznego powiększenia bez konieczności przewijania jednocześnie w pionie i w poziomie.
Szczególnej kontroli wymagają pastelowe przyciski, jasnoszary tekst, cenniki, komunikaty o błędach i elementy nakładane na zdjęcia.
4. Semantyczny kod i czytniki ekranu
Strona powinna korzystać z prawidłowych nagłówków, list, etykiet formularzy, linków i przycisków. Czytnik ekranu musi rozpoznawać, czym jest dany element i jaki jest jego aktualny stan.
Atrybuty ARIA należy stosować tylko tam, gdzie standardowy HTML nie wystarcza. ARIA nie zastępuje poprawnie zbudowanego kodu.
5. Zdjęcia, infografiki i dokumenty PDF
Zdjęcia i grafiki przekazujące informacje potrzebują odpowiednich opisów alternatywnych. Grafiki dekoracyjne powinny być pomijane przez czytnik ekranu.
Opis alternatywny nie musi przedstawiać każdego szczegółu zdjęcia. Powinien przekazywać jego znaczenie w danym kontekście. Jeżeli nazwisko lekarza znajduje się bezpośrednio obok fotografii, powtarzanie go w alt-tekście może być zbędne.
Cenniki, instrukcje przygotowania do badania i formularze zgód nie powinny być publikowane wyłącznie jako skany. Dostępny PDF powinien zawierać prawdziwy tekst, właściwą kolejność odczytu, nagłówki, oznaczenie języka i opisy grafik. Najważniejsze informacje warto również udostępnić bezpośrednio w HTML.
6. Materiały wideo i audio
Nagrania z wypowiedziami lekarzy powinny mieć poprawione napisy, a nie wyłącznie automatyczną transkrypcję. Terminologia medyczna, nazwiska i nazwy procedur są często błędnie rozpoznawane przez systemy automatyczne.
W zależności od charakteru materiału może być potrzebna również audiodeskrypcja informacji przekazywanych wyłącznie obrazem. Transkrypcja tekstowa jest dodatkowym ułatwieniem dla użytkowników i może wspierać widoczność treści w wyszukiwarkach.
7. Zrozumiały język
Prosty język nie jest ogólnym obowiązkiem WCAG 2.1 AA dla każdego tekstu, ale w komunikacji medycznej powinien być standardem jakości.
Instrukcje przygotowania do badania, opisy procedur i informacje pooperacyjne warto pisać krótkimi zdaniami, wyjaśniając terminy fachowe i wyraźnie oddzielając kolejne czynności. Pacjent powinien szybko ustalić:
- co ma zrobić;
- w jakim terminie;
- czego nie wolno robić;
- z kim skontaktować się w razie problemu.
Najczęstsze błędy na stronach placówek
Najczęściej spotykane problemy to:
- zbyt niski kontrast tekstu i przycisków;
- brak obsługi menu lub formularza klawiaturą;
- niewidoczny fokus;
- pola formularzy bez prawidłowych etykiet;
- komunikaty o błędach niedostępne dla czytnika ekranu;
- zdjęcia i infografiki bez opisów alternatywnych;
- cenniki i zgody opublikowane jako skany;
- nagrania bez poprawnych napisów;
- mapa bez tekstowego adresu i opisu dojazdu;
- CAPTCHA oparta wyłącznie na zadaniu wzrokowym;
- system rejestracji pochodzący od zewnętrznego dostawcy, którego nie da się obsłużyć klawiaturą.
Jak przeprowadzić audyt WCAG?
Audyt powinien łączyć narzędzia automatyczne z testami ręcznymi. WAVE, axe DevTools czy Lighthouse mogą szybko wykryć część problemów, np. brak etykiet, błędy kontrastu lub niewłaściwą strukturę.
Automaty nie ocenią jednak wiarygodnie:
- czy opis alternatywny rzeczywiście przekazuje sens grafiki;
- czy kolejność przechodzenia klawiszem Tab jest logiczna;
- czy komunikaty formularza są zrozumiałe;
- czy cały proces rejestracji działa z czytnikiem ekranu;
- czy tekst medyczny jest możliwy do zrozumienia.
Dlatego pełny audyt powinien obejmować ręczną weryfikację reprezentatywnych podstron i procesów: strony głównej, profilu lekarza, cennika, kontaktu, rejestracji, płatności, wyników badań i dokumentów do pobrania.
Warto uzupełnić go testami z udziałem osób korzystających z technologii asystujących.
WCAG a WordPress
WordPress może być podstawą dostępnego serwisu, ale sam CMS nie gwarantuje zgodności.
Motyw oznaczony jako „accessibility-ready” jest lepszym punktem wyjścia, jednak WordPress wyraźnie zaznacza, że takie oznaczenie nie oznacza automatycznej zgodności z WCAG na poziomie AA. Końcowy wynik zależy również od konfiguracji, wtyczek, treści, formularzy i zewnętrznych integracji.
Należy szczególnie uważać na:
- slidery i galerie bez obsługi klawiaturą;
- wyskakujące okna przejmujące fokus;
- ikony bez tekstowych nazw;
- formularze generowane przez niedostępne wtyczki;
- nieprawidłową hierarchię nagłówków;
- nakładki dostępności obiecujące zgodność „jednym kliknięciem”.
Wtyczka lub nakładka może poprawić pojedyncze elementy, ale nie zastąpi audytu i usunięcia problemów w kodzie, treści oraz procesach użytkownika.
Przeczytaj więcej o systemach zarządzania treścią dla placówek medycznych
Deklaracja albo informacja o dostępności
Publiczne podmioty lecznicze muszą publikować deklarację dostępności w formacie określonym przez przepisy. Deklarację należy przeglądać co najmniej raz w roku, do 31 marca, oraz aktualizować po istotnej przebudowie strony lub aplikacji.
Powinna zawierać m.in.:
- status zgodności serwisu;
- wskazanie niedostępnych treści;
- datę sporządzenia i ostatniego przeglądu;
- dane kontaktowe do zgłaszania problemów;
- informacje o procedurze wnioskowej i skargowej.
Prywatny podmiot objęty PAD nie publikuje deklaracji na zasadach właściwych dla sektora publicznego. Musi natomiast zamieścić w regulaminie lub równoważnym dokumencie informację o usłudze i sposobie spełniania wymagań dostępności.
Plan wdrożenia dostępności w 90 dni
Tydzień 1–2: diagnoza
- audyt automatyczny;
- test klawiaturą;
- weryfikacja formularzy, systemu rejestracji i dokumentów;
- wybór reprezentatywnych podstron do audytu eksperckiego.
Tydzień 3–6: usunięcie barier krytycznych
- naprawa formularza rejestracji;
- poprawa obsługi klawiaturą i fokusu;
- korekta kontrastu;
- uporządkowanie nagłówków i etykiet;
- poprawa komunikatów o błędach.
Tydzień 7–10: treści i dokumenty
- uzupełnienie alt-tekstów;
- dostosowanie PDF-ów;
- przygotowanie napisów i transkrypcji;
- poprawa instrukcji dla pacjentów;
- ponowny test procesów.
Tydzień 11–12: dokumentacja i procedury
- publikacja deklaracji albo informacji o dostępności;
- szkolenie redaktorów;
- określenie zasad dodawania zdjęć, PDF-ów i wideo;
- zaplanowanie kolejnych przeglądów.
Dostępność nie jest jednorazowym wdrożeniem. Każda nowa wtyczka, przebudowa formularza lub zmiana systemu rejestracji może ponownie wprowadzić bariery.
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Czy każda prywatna klinika musi spełniać WCAG?
Czy rejestracja online oznacza objęcie PAD?
Czy mikroprzedsiębiorstwo jest zwolnione?
Którą wersję WCAG należy wdrożyć?
Czy WordPress może być zgodny z WCAG?
Czy nakładka dostępności wystarczy?
Jak samodzielnie sprawdzić stronę?
Czy prywatna klinika potrzebuje deklaracji dostępności?
Bibliografia
Podstawy prawne i dokumenty źródłowe
Stan prawny zweryfikowany na 20 lipca 2026 roku.
Polskie akty prawne
- Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, Dz.U. z 2019 r. poz. 848, z późn. zm.
Tekst ustawy i tekst jednolity w Internetowym Systemie Aktów Prawnych - Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, Dz.U. z 2024 r. poz. 731 — Polski Akt o Dostępności.
Tekst ustawy w Dzienniku Ustaw - Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, Dz.U. z 2019 r. poz. 1696, z późn. zm.
Tekst ustawy i tekst jednolity w Internetowym Systemie Aktów Prawnych
Akty prawne Unii Europejskiej
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług — European Accessibility Act.
Polska wersja dyrektywy w EUR-Lex - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora publicznego.
Dyrektywa w EUR-Lex - Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1523 z dnia 11 października 2018 r. ustanawiająca wzór oświadczenia w sprawie dostępności zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/2102.
Polska wersja decyzji w EUR-Lex - Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1524 z dnia 11 października 2018 r. ustanawiająca metodykę monitorowania oraz zasady sprawozdawczości państw członkowskich zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/2102.
Decyzja w EUR-Lex
Standardy i wytyczne techniczne
- Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, rekomendacja World Wide Web Consortium.
Oficjalna polska wersja WCAG 2.1 - Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2, rekomendacja World Wide Web Consortium z 5 października 2023 r.
Oficjalna specyfikacja WCAG 2.2 - ETSI EN 301 549 V3.2.1 (2021-03), Accessibility requirements for ICT products and services — europejska norma dotycząca wymagań dostępności produktów i usług ICT.
Treść normy EN 301 549 w serwisie ETSI
Oficjalne materiały pomocnicze
- Serwis Dostępność Cyfrowa — Ministerstwo Cyfryzacji, zawierający omówienia obowiązków podmiotów publicznych, Polskiego Aktu o Dostępności, deklaracji dostępności i usług handlu elektronicznego.
Oficjalny serwis poświęcony dostępności cyfrowej
